ارسال شده در

صادرات و ارزآوری ؛ ارزش دلاری صادرات و وضعیت صادرات

خراسان/ شاخص ارزش دلاری صادرات ، صادرات و ارزآوری بیشتر در اقتصاد پویا نشانگر توسعه و پیشرفت یک کشور است. اما در این مسیر همواره مسائل و مشکلاتی پیش روی تولیدکنندگان و صادرکنندگان قراردارد. در ابتدا برای تحلیل وضعیت حوزه صادراتی استان باید میزان و شرایط عمومی آن را بررسی کرد. آخرین آمار گمرکی استان حاکی از کاهش صادرات در سال گذشته بوده است.

 

صادرات و ارزآوری ؛ ارزش دلاری صادرات و وضعیت صادرات - مُراوده


هر چند برخی معتقدند که بررسی گزارش های گمرکات در مناطق مختلف الزاما به معنای وضعیت صادراتی آن استان نیست؛ اما به دلیل در دسترس نبودن آمار دقیقی از سایر مجموعه ها، تنها بررسی آماری طبیعتا مربوط به گمرکات استان است. البته بررسی محصولات عمده صادراتی و مزیت استان در آن ها نشان می دهد که تا حدود زیادی می توان آمار گمرکات مختلف استان را نماینده صادرات غیرنفتی استان دانست و مقایسه آن با صادرات غیر نفتی در کشور شاخص هایی را به دست می دهد.
صادرکنندگان علاوه بر قیمت تمام شده بالا، پایین بودن کیفیت برخی از کالاهای صادراتی، مشکلات مربوط به حمل و نقل کالاها و پایانه های صادراتی و نیز مشکل در تدوین استراتژی توسعه صنعتی کشور و انتخاب اولویت‌های صادراتی در استان را از مهم ترین مشکلات صادرات می دانند.
بر اساس گزارش های آماری گمرکات کشور بررسی وضعیت صادراتی این گمرکات در یک دهه گذشته و مقایسه آن با کشور نمودار های شماره ۱ و ۲ را پدید می آورد.
اختلاف آمار اعلامی در مقدار صادرات ۹۴
خراسان رضوی پنج گمرک در لطف آباد، سرخس، باجگیران، دوغارون و مشهد و دو بازارچه مرزی تایباد در مرز افغانستان و بازارچه باجگیران در مرز ترکمنستان دارد. در ابتدای سال۹۵ مدیرکل گمرکات استان خراسان رضوی، با بیان این که سال ۱۳۹۴ حجم واردات و صادرات کالا در این استان در مقایسه با سال ۱۳۹۳کاهش یافت، صادرات استان را دو میلیون و ۱۱ تن کالا به ارزش یک میلیارد و ۶۷۶ میلیون دلار از گمرکات و بازارچه های مرزی خراسان رضوی دانست. اما در جای دیگری استاندار خراسان اعلام کرد که مقدار صادرات استان در سال ۹۴ به یک میلیارد و ۹۰۰میلیون دلار رسیده است، که بدین ترتیب اختلافی ۳۰۰میلیونی در آمار اعلامی رخ داد. علیرضایی در پاسخ به میزان صادرات استان در سال ۹۴ و اختلاف پیش آمده می گوید: در آمار اعلام شده گمرک، میزان صادرات فنی مهندسی و نیز دانش بنیان لحاظ نشده است. در واقع اعداد اعلامی گمرک تنها حاصل خروج از مبادی گمرکی استان است. اما تولیداتی که در استان انجام شده ولی از گمرکات دیگر استان ها صادر شده است، در این آمار محاسبه نمی شود. بهزاد رئیس اداره بازرگانی خارجی سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی با بیان این که آمار اعلامی از سوی استاندار که برگرفته از آمار تحلیلی است، میزان صادرات واقعی استان را نشان داده است، می گوید: در سال گذشته میزان صادرات فنی مهندسی ما حدود ۱۰۰ میلیون دلار و میزان صادرات دانش بنیان عددی نزدیک به ۲۰۰ میلیون دلار بوده که از گمرکات سایر استان ها خارج شده است.
میزان صادرات نشان خام فروشی
نمودار ۱ نشان می دهد که هر چند ارزش دلاری صادرات از گمرکات استان خراسان رضوی در طول یک دهه گذشته با شیبی مثبت فزاینده بوده است اما این آمار حاکی از نوسانات این وضعیت نیز می باشد.
از سوی دیگر نمودار ۲ که ارزش هر کیلو صادرات از گمرکات استان را نشان می دهد، حاکی از کاهش ارزش کالا های صادراتی از استان در این دوره است که نتایج خوبی را نشان نمی دهد. این شاخص گویای این امر است که کالا های اولیه و با ارزش دلاری کمتر در طول یک دهه گذشته از حیث صادراتی بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. نمودار ۱ نرخ رشد ارزش دلاری صادرات را در طول یک دهه گذشته در سطح ملی و گمرکات خراسان رضوی نشان می دهد. چنانچه ملاحظه می شود تغییرات صادرات در استان نسبت به فضای ملی، دارای نوسانات گسترده تری است و ناپایداری شدیدی دارد. از سوی دیگر متاسفانه نرخ رشد صادرات در طول این دوره کاهنده بوده است. با این همه بررسی سهم گمرکات استان از کل ارزش دلاری صادرات در طول این دوره نشان می دهد که استان خراسان رضوی به صورت متوسط تنها سهمی معادل ۵درصد از صادرات غیرنفتی کشور داشته است.
بیش از یک میلیارد دلار صادرات در ۸ماه
علیرضایی مدیرکل اداره صنعت، معدن و تجارت استان در تشریح وضعیت صادراتی استان در ۸ماهه ابتدای سال می گوید: یک میلیون و ۴۳۰ هزار تن کالا به ارزش یک میلیارد و ۶۷ میلیون دلاردر ۸ ماهه امسال، از گمرکات استان خراسان رضوی به کشور های هدف صادر شده است. این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال قبل از نظر وزنی ۶ درصد و از نظر ارزشی ۲ درصد رشد داشته است.
علیرضایی سهم استان در کشور را ۴درصد دانست و گفت: طی دوره مزبور صادرات استان خراسان رضوی ۴ درصد سهم ارزشی صادرات کشور را به خود اختصاص داده است. اقلام عمده کالا های صادراتی استان شامل مواد غذایی (زعفران، رب گوجه فرنگی، پسته، تخم پرندگان، سیب زمینی وسیب تازه)، کف پوش ها از مواد نسجی، روغن های سبک، کاشی و سرامیک، کابل و سایر هادی ها، مصنوعات از مواد پلاستیکی و کیسه ازپلی اتیلن می باشد.
مدیرکل اداره صنعت درباره حوزه های صادراتی استان گفت: از کل ارزش صادرات استان ۲۱ درصد به کشور های آسیای میانه، ۵۵ درصد به کشور افغانستان، ۸ درصد به کشور های عربی حوزه خلیج فارس و ۴ درصد به کشور های اروپایی اختصاص داشته است. مهم ترین کشور های هدف صادراتی استان کشور های افغانستان، ترکمنستان، امارات متحده عربی، عراق، تاجیکستان، اسپانیا، قزاقستان، هنگ کنگ، ازبکستان و قرقیزستان هستند.
مهندس علیرضایی در تشریح ارزش وزنی صادرات نیز گفت: متوسط قیمت هر تن کالای صادراتی استان در ۸ ماهه امسال، ۷۴۶ دلار و در کشور ۳۴۴ دلار بوده است که نسبت متوسط قیمت هر تن کالای صادراتی استان به کشور ۲۱۷ درصد است.
وی با اشاره به این که تراز بازر گانی استان در این مدت ۸۳۵ میلیون دلار و مثبت است اظهار کرد: کشور های امارات متحده عربی، ترکیه، جمهوری کره ، پاکستان ، ازبکستان، افغانستان، چین، آلمان ، ترکمنستان و روسیه نیز مهم ترین کشور های شریک وارداتی استان هستند.
از شیر مرغ تا جان آدمیزاد!
اطلاعات سال ۱۳۹۳ گمرک نشان می دهد که عمده کالا های صادراتی استان به ترتیب ارزش دلاری صادرات عبارت اند از: زعفران با سهم ۱۱درصدی، سیب زمینی، رب گوجه فرنگی و شیرینی هر یک با سهم ۳درصدی و سایر محصولات نظیر پسته، فطیر و خمیر، تخم پرندگان، سیمان پرتلند و… با ارزش کمتر از ۲درصد. ترکیب کالا های صادراتی استان در این سال نیز نشان می دهد که به جز زعفران که در زمره مزیت نسبی خراسان رضوی از گذشته شناخته می شود در مورد سایر محصولات صادراتی نمی توان راهبرد مشخصی برای انتخاب کالای صادراتی از گمرکات استان خراسان رضوی یافت. ضمن این که با توجه به ارزش وزنی صادرات بوی خام فروشی از صادرات این گمرکات نیز به شدت به مشام می رسد. در سال گذشته بر اساس اعلام گزارش آماری سالانه گمرک، حدود ۲۷۰۰ کالا صادر کرده ایم. این موارد حاکی از آن است که تمرکز و برنامه ریزی مشخصی برای محصولات صادراتی نداریم. در حالی که در کشورهای توسعه یافته با برنامه ریزی های راهبردی که صورت می گیرد برای هر حوزه صادراتی محصولی که دارای مزیت نسبی است را به عنوان محصول اصلی صادراتی تعیین کرده و تمرکز صادرات را بر آن قرار می دهند.
پایین بودن رتبه شاخص پیچیدگی اقتصادی کشور
شاخص پیچیدگی اقتصادی هر کشور، متوسطی از ارزش های کالاهای صادراتی آن کشور است. ارزش هر کالا به طور ساده بر اساس تعداد یا تنوع کشور هایی که آن کالا را تولید و صادر می کنند (که آن را پراکندگی تولید کالا می نامیم.)و همچنین ارزش کالا های صادراتی دیگر آن کشور ها محاسبه می شود؛ ارزشی که سبب می شود میزان قابلیت ها و دانش لازم برای تولید محصولات وارد معادله شود، نمادی از میزان پیچیدگی تولید کالاست. این شاخص وضعیت ایران را در بین ۱۴۰ کشور دنیا نشان می دهد و اطلاعات و رتبه بندی گویای وضعیت نه چندان خوب کشور در کالا های صادراتی است. رتبه بالاتر نشان می دهد که کالا های صادراتی کشور از حیث کیفیت دارای زنجیره های پیچیده و به هم پیوسته ای نیستند. اگر چه روند ۲۰ ساله این نمودار نشانگر عدم تناسب و ناهمگون بودن اقتصاد کشورمان در این شاخص است، اما در سال ۹۳ به رتبه ۶۵ دست یافته ایم که وضعیت مطلوبی را نمایش نمی دهد. ضرورت افزایش واردات کالا برای رفع نیاز بخش تولیدی کشور که به افزایش صادرات منجر شود، امری انکارناپذیر است اما شکاف عمیق به وجود آمده در واردات و صادرات غیر نفتی موید این مطلب است که واردات کالا با هدف تأمین نیاز های صادراتی صورت نگرفته و تزریق به بخش های تولیدی معطوف به بازار داخلی انجام شده است. این موضوع، تا زمانی که واردات کالا با هدف گذاری و اولویت بندی انجام نگیرد، تداوم خواهد داشت.
مشکل صادرات هم قیمت تمام شده است!
متاسفانه با بررسی مشکلات صنعت و مسائل پیش روی تولیدکنندگان، مدت هاست با عبارت بالا بودن قیمت تمام شده مواجه هستیم. قیمت تمام شده یک محصول در انتها برای تولیدکننده خراسانی و ایرانی بسیار بالاتر از قیمت محصول خارجی است و همین سبب می شود تا در بازارهای رقابتی نتوانند به رقابت بپردازند. زاهد پیشه، نایب رئیس اتحادیه صادرکنندگان خراسان رضوی درباره مشکلات صادرات می گوید: در سال گذشته میزان صادرات کاهش داشته است. علت اصلی آن هم تنها قیمت تمام شده است. این مسئله سبب شده است در انبار های تولیدکنندگان و صادرکنندگان انبوهی از محصولات وجود داشته باشد. تولیدکنندگان به هر نحوی که قصد صادرات داشته باشند، در میزان تفاوت ارز و انتقال ارز و در نهایت قیمت محصول دچار مشکل بوده و درآخر ضرر می کنند. مسئولان در ۲ سال اخیر بسیار تلاش کرده اند، اما هزینه های حمل ونقل و آب و برق و هزینه های اداری قیمت تمام شده یک محصول را به شدت افزایش می دهد. نایب رئیس اتحادیه صادرکنندگان خراسان رضوی با ارائه راهکاری برای افزایش میزان صادرات استان بیان می کند: با توجه به سال ۲۰۱۷ و پایتختی فرهنگی مشهد در جهان اسلام، فرصت مغتنمی حاصل شده است تا بتوان به توسعه گردشگری پرداخت. توسعه گردشگری به عنوان صادرات نامرئی می تواند میزان ارز آوری به استان را بسیار افزایش دهد. در صورت درنظر داشتن ۱۰۰۰دلار برای هر گردشگر در واقع می توانیم برای هر نفر، ۲۰ بشکه نفت صادر شده محاسبه کنیم.
مشکلات عمومی صادرات
* پایین بودن کیفیت برخی از کالا های صادراتی و انطباق نداشتن آن ها با استاندارد های بازارهای مصرف و ضعف بسته بندی
* مشکلات مربوط به حمل و نقل کالا ها و پایانه های صادراتی
* مشکل در تدوین راهبرد توسعه صنعتی کشور و انتخاب اولویت های صادراتی در کشور و استان
* نامرتبط بودن واردات کالا با صادرات غیر نفتی
* تنزل کیفیت کالا های تولید شده درداخل
* بی توجهی به استاندارد های بین المللی و بسته بندی کالا
* نامطلوب بودن فعالیت مناطق آزاد تجاری
* بوروکراسی و هزینه های تهیه (تمدید) کارت بازرگانی و گواهی مبدا
* تعامل با شرکت های حمل ونقل
* تعامل با شرکت های بازرسی
* کسب مجوز های مورد نیاز
* تشریفات گمرکی
* فرایند حل و فصل دعاوی
* اعتبار اسنادی و انتقال ارز
* امکانات ارتباطی

 

منبع : خراسان / اخرین خبر

پاسخ دهید